Rola probiotyków w antybiotykoterapii

W ostatnich latach narastające zainteresowanie mikrobiotą jelitową i jej znaczeniem dla zdrowia całego organizmu zmieniło podejście do terapii farmakologicznych, w tym antybiotykoterapii. Z jednej strony antybiotyki są fundamentalnymi lekami w walce z zakażeniami bakteryjnymi, natomiast z drugiej ich nadużycie może prowadzić do dysbiozy jelitowej, a w konsekwencji do wielu problemów zdrowotnych. Dlatego włączenie probiotyków jest obowiązkowe jako środek zapobiegawczy i wspierający homeostazę mikrobioty.

Antybiotykoterapia i jej wpływ na mikrobiotę jelitową

Antybiotyki działają poprzez niszczenie bakterii chorobotwórczych, lecz jednocześnie ich szerokie spektrum może uszkadzać również korzystne bakterie jelitowe, głównie Bifidobacterium czy Lactobacillus. Różne źródła podają, że w zależności od stanu mikrobioty jelitowej oraz czasu trwania antybiotykoterapii odbudowa flory bakteryjnej może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Zdarzają się też przypadki, w których bez wsparcia odpowiednią suplementacją probiotyczną powrót do homeostazy trwa nawet ponad dwa lata.

Do najczęstszych konsekwencji stosowania antybiotyków zalicza się dysbiozę jelitową, która może prowadzić do biegunki, rozwoju zakażeń bakteriami oportunistycznymi takimi jak Clostridium difficile oraz zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej, co wywołuje reakcje zapalne i związane z nimi ryzyko chorób autoimmunologicznych oraz metabolicznych.

Probiotyki – definicja i mechanizmy działania

Probiotyki to żywe mikroorganizmy które, podawane w odpowiednich dawkach, wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Wśród najczęściej stosowanych szczepów probiotycznych wymienia się bakterie kwasu mlekowego, tj. Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus rhamnosus GG, Lactobacillus reuteri oraz Bifidobacterium lactis. Ich działanie opiera się na kilku podstawowych mechanizmach:

• kolonizacji błony śluzowej jelit – probiotyki konkurują z patogenami o miejsca adhezyjne i składniki odżywcze;
• produkcji metabolitów o działaniu antybakteryjnym – takich jak kwasy organiczne – które hamują rozwój bakterii patogennych;
• modulacji odpowiedzi immunologicznej – probiotyki mogą wspierać rozwój mechanizmów tolerancji immunologicznej i zmniejszać reaktywność na patogeny.

Rola probiotyków w antybiotykoterapii

Stosowanie probiotyków podczas antybiotykoterapii wykazuje liczne potencjalne korzyści, jednak ich skuteczność zależy od właściwego doboru szczepów, dawkowania oraz okresu stosowania. Badania wskazują, że odpowiednio dobrane szczepy probiotyczne mogą redukować ryzyko biegunki poantybiotykowej, wspierać szybsze przywracanie równowagi mikrobioty jelitowej poprzez przyspieszenie kolonizacji jelit pożytecznymi mikroorganizmami zmniejszającej ryzyko kolonizacji przez bakterie chorobotwórcze oraz zwiększać odporność na infekcje oportunistyczne spowodowane np. przerostem Clostridium difficile, który jest oporny na antybiotyki.

Jaki probiotyk wybrać?

Wybierając probiotyk, warto wybierać ten sprawdzony i najlepszy. Pomogą w tym takie informacje jak:

• zapis nazwy bakterii musi składać się z trzech części – rodzaju (np. Lactobacillus), gatunku (np. acidophilus), szczepu (np. Er-2 317/402 Narine),
• bakteria jest przebadana klinicznie,
• ilość bakterii w preparacie – wartość CFU, czyli jednostek tworzących kolonię; w dostępnych preparatach wynosi 10⁶ - 10¹⁰, co oznacza, że im większa potęga, tym więcej bakterii w kapsułce do kolonizacji w jelitach;
• skład – czy są tam substancje wypełniające, przeciwzbrylające, których obecność jest kosztem ilości bakterii.

Dodatkowo wprowadzenie probiotyków jako uzupełnienia antybiotykoterapii wymaga uwzględnienia kilku kluczowych czynników:

• doboru szczepu – skuteczność probiotyków jest zależna od szczepu, który musi być dopasowany do celu terapeutycznego,
• czasu i sposobu podawania – zaleca się podawanie probiotyku co najmniej 2 godziny przed lub po antybiotyku, aby zmniejszyć ryzyko jego zniszczenia przez antybiotyk,
• długości suplementacji – dla optymalnych efektów probiotyki powinny być stosowane przez cały okres antybiotykoterapii i kontynuowane przez min. 6 tygodni po jej zakończeniu, aby wesprzeć organizm w odbudowie mikroflory jelitowej; czas suplementacji jest kwestią indywidualną zależną od stanu mikroflory jelitowej, diety oraz stylu życia.

Wyjątkowo skuteczna jest bakteria Lactobacillus acidophilus szczep Er-2 317/402 Narine, ponieważ wykazuje wysokie zdolności adaptacyjne, przeżywając w kwaśnym środowisku żołądka oraz pozostając przez długi czas w jelitach. Ma wyraźne właściwości klejące, uszczelnia błonę śluzową jelita i zapobiega przedostawaniu się patogenów oraz toksyn do organizmu. Ponadto wykazuje wysoką aktywność antybakteryjną, produkując bakteriocyny (naturalne antybiotyki), wspomaga i promuje produkcję interferonu – naturalnej substancji wytwarzanej przez komórki organizmu odpowiadającej za układ odpornościowy. Dodatkowo bakteria Narine pomaga w przyswajaniu witamin i minerałów takich jak wapń i fosfor.

Wytyczne dotyczące stosowania probiotyków w antybiotykoterapii

Obecnie stosowanie probiotyków nie jest standardem w każdym przypadku antybiotykoterapii, ale ich korzyści zostały uznane w profilaktyce wybranych powikłań, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka. Zgodnie z wytycznymi międzynarodowymi (m.in. Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego) stosowanie probiotyków jest zalecane przede wszystkim w profilaktyce biegunki poantybiotykowej, szczególnie w grupach dzieci i osób starszych. Coraz więcej jednak jest badań na temat udziału mikrobiomu jelitowego w zachorowalności na choroby układu pokarmowego czy nawet nerwowego poprzez działanie osi jelito – mózg. Mikrobiom zaczyna być coraz bardziej doceniany w kontekście zachowania zdrowia w ogóle, a ilość destrukcyjnych czynników wpływających dziś na człowieka wymaga wsparcia w postaci suplementacji, aby zachować homeostazę.

Kliknij w produkt i przejdź do zakupu: