Atopowe zapalenie skóry (AZS) a jelita – jak mikrobiom wpływa na skórę?

Atopowe zapalenie skóry (AZS), nazywane również egzemą atopową, to przewlekła choroba zapalna skóry. Choć przez wiele lat traktowano ją wyłącznie jako problem dermatologiczny, współczesne badania pokazują, że istotną rolę w jej rozwoju mogą odgrywać jelita i mikrobiom jelitowy. Coraz częściej mówi się o tzw. osi jelito–skóra, która opisuje zależność między stanem przewodu pokarmowego a kondycją skóry.

Czym jest atopowe zapalenie skóry (AZS)?

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba zapalna, która najczęściej rozpoczyna się w dzieciństwie, choć może wystąpić również u dorosłych. Choroba przebiega z okresami zaostrzeń i remisji.

Do typowych objawów atopowego zapalenia skóry należą:

• silny świąd skóry,
• suchość i szorstkość naskórka,
• zaczerwienienie i stany zapalne skóry,
• pęknięcia skóry lub sączące się zmiany,

Szacuje się, że AZS dotyczy nawet 20% dzieci w krajach rozwiniętych, a liczba chorych na świecie sięga setek milionów osób.

Rozwój choroby jest złożony i zależy od wielu czynników takich jak:

• predyspozycje genetyczne,
• zaburzenia funkcjonowania bariery skórnej,
• nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego,
• czynniki środowiskowe i styl życia,
• zaburzenia mikrobiomu jelitowego.

Oś jelito–skóra – jak jelita wpływają na AZS?

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na oś jelito–skóra. Jest to zależność pokazująca, że stan mikrobiomu jelitowego może wpływać na kondycję skóry oraz rozwój chorób dermatologicznych, w tym atopowego zapalenia skóry.

Bakterie jelitowe produkują liczne związki biologicznie aktywne, między innymi krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA). Substancje te:

• regulują działanie układu odpornościowego,
• wpływają na procesy zapalne w organizmie,
• wspierają funkcjonowanie bariery jelitowej.

Gdy równowaga mikrobiomu zostaje zaburzona (tzw. dysbioza jelitowa), może dojść do:

• nasilenia stanu zapalnego w organizmie,
• osłabienia bariery jelitowej,
• nadmiernej reakcji układu odpornościowego.

Mechanizmy te mogą sprzyjać rozwojowi chorób zapalnych skóry, w tym AZS.

Mikrobiom jelitowy a atopowe zapalenie skóry

Badania wskazują, że mikrobiom jelitowy osób z AZS różni się od mikrobiomu osób zdrowych. W przeglądzie naukowym dotyczącym osi jelito–skóra opisano m.in.:

• mniejszą różnorodność bakterii jelitowych u pacjentów z AZS,
• niższy poziom bakterii uznawanych za korzystne, takich jak Bifidobacterium i Lactobacillus,
• większą obecność bakterii z grupy Bacteroides oraz niektórych bakterii typu Firmicutes.

Tego rodzaju dysbioza jelitowa może wpływać na działanie układu odpornościowego i nasilać procesy zapalne w organizmie.

Badacze podkreślają również rolę metabolitów produkowanych przez bakterie jelitowe, zwłaszcza krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), które wspierają integralność bariery jelitowej i regulują reakcje immunologiczne.

Gdy równowaga mikrobioty zostaje zaburzona, może dojść do zwiększonej przepuszczalności jelit. W takiej sytuacji antygeny i toksyny bakteryjne łatwiej przedostają się do krwiobiegu, co może nasilać reakcje zapalne charakterystyczne dla atopowego zapalenia skóry.

Co ciekawe, badania wskazują również, że skład mikrobiomu we wczesnym dzieciństwie może wpływać na ryzyko rozwoju chorób alergicznych. Dzieci, u których obserwowano niższy poziom bakterii Bifidobacterium, częściej rozwijały objawy atopowe w późniejszym wieku (Lee S., 2018).

Nieszczelne jelita a nasilenie objawów AZS

Interesujące wnioski przyniosło także badanie opublikowane w 2025 roku w czasopiśmie Scientific Reports. Naukowcy analizowali związek między nasileniem AZS a markerami tzw. nieszczelności jelit oraz metabolitami produkowanymi przez bakterie jelitowe.

W badaniu wzięło udział 50 pacjentów z aktywnym AZS oraz 25 osób zdrowych. Analizowano zarówno kliniczne nasilenie choroby, jak i poziom ponad 30 biomarkerów we krwi.

Wyniki wykazały, że u osób z atopowym zapaleniem skóry występowały:

• wyższe stężenia markerów uszkodzenia bariery jelitowej,
• podwyższony poziom cytokin związanych z odpornością jelitową.

Badacze zauważyli również zmiany w metabolitach produkowanych przez mikrobiotę jelitową. Substancje te mogą przenikać do krwiobiegu i wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz procesy zapalne w całym organizmie.

Wyniki te wzmacniają hipotezę, że stan jelit i mikrobiomu może mieć realny wpływ na przebieg atopowego zapalenia skóry (Blicharz L., 2025).

AZS jako choroba psychosomatyczna

Coraz więcej badań wskazuje, że atopowe zapalenie skóry ma również istotny wymiar psychosomatyczny. Oznacza to, że na przebieg choroby wpływają nie tylko czynniki immunologiczne czy środowiskowe, ale również stan psychiczny pacjenta.

Skóra jest silnie powiązana z układem nerwowym, dlatego stres, napięcie emocjonalne czy trudne doświadczenia życiowe mogą nasilać objawy AZS.

Badania pokazują, że osoby z chorobami dermatologicznymi częściej doświadczają:

• lęku,
• obniżonego nastroju,
• objawów depresyjnych.

W literaturze opisuje się także mechanizm błędnego koła AZS. Stres może pogarszać stan skóry, a widoczne objawy choroby – takie jak świąd czy zmiany skórne – mogą wpływać na samoocenę i relacje społeczne. W efekcie rośnie napięcie psychiczne, które ponownie nasila objawy choroby (Bartoszek B., 2010).

Co pomaga w AZS?

Atopowe zapalenie skóry jest chorobą o złożonej etiologii, dlatego skuteczne podejście terapeutyczne powinno obejmować różne obszary zdrowia. Coraz więcej badań wskazuje, że wsparcie mikrobiomu jelitowego może być jednym z elementów wspomagających terapię AZS.

Kuracja na AZS:

Etap 1
Zestaw Oczyszczanie Kompleks

Narum OFFToxic forte, Detox, Candid Matsun*:
1.–7. dzień: 1 kapsułka 2 razy dziennie,
8.–22. dzień: 2 kapsułki 2 razy dziennie.

* Wszystkie produkty przyjmuje się jednocześnie; zestaw przeznaczony jest dla osób od 12. roku życia. Od 3. roku życia można stosować Detox i Candid Matsun. W przypadku zaparć stosujemy samo Candid Matsun.

Etap 2
Zasilenie jelit dobrymi bakteriami

Narum Fast i Narum Forte**
Dzieci od 3 do 6 lat: 1-2 kapsułki dziennie.
Dzieci od 6 do 12 lat: 1-3 kapsułki dziennie.
Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 1-6 kapsułek dziennie.

**Produkty stosujemy jednocześnie przez minimum 3 miesiące. Jeśli pojawiają się zaparcia, należy zmniejszyć lub chwilowo wyłączyć stosowanie Narum Forte. Po ustąpieniu objawów wprowadzać stopniowo i obserwować reakcję organizmu.

Etap 3
Odbudowa prawidłowej flory bakteryjnej i minerały

Białe Mumio
Dorośli i dzieci powyżej 6 lat: 1–2 kapsułki 2 razy dziennie.
Dzieci w wieku od 3 do 6 lat: 1 kapsułka 2 razy dziennie (po rozpuszczeniu w napoju o temperaturze pokojowej).

Coli Biotic
Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 1. – 4. dzień: 1 kapsułka, następnie 2 kapsułki dziennie.
Dzieci od 6 do 12 lat: 1 kapsułka dziennie.

Uwaga: etap 2. powinien trwać minimum 3 miesiące; etap 3. min. 5-6 tygodni. W razie potrzeby kurację można powtórzyć.

Kliknij w produkt i przejdź do zakupu:
        

      

          

               

 

Źródła:
Lee S., Microbiome in the Gut–Skin Axis in Atopic Dermatitis, 2018
Blicharz L., Severity of atopic dermatitis is associated with gut-derived metabolites and
leaky gut-related biomarkers, 2025
Bartoszek B. Atopowe zapalenie skóry (AZS) jako choroba psychosomatyczna: analiza badań, 2010

Fot.: G.steph.rocket, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons